Dok su srednjoškolci unutar manastirskog kompleksa isticali nacionalne simbole Albanije, zvaničnici pećkog muzeja javno su izneli tvrdnje o „sistematskoj transformaciji“ u srpske pravoslavne hramove.
Tvrdnje iznete tokom posete
U objavi koja je pratila ovaj događaj, predstavnici obrazovnih i kulturnih institucija iz Peći naveli su da Pećka Patrijaršija predstavlja kompleks „prvobitnih predromaničkih i vizantijskih crkava“ koje su, prema njihovom tumačenju, „sistematski transformisane u raško-srpske pravoslavne crkve“.
Takođe, iznete su tvrdnje da su restauratorski radovi tokom 20. veka, kao i oni u periodu od 2006. do 2008. godine, doveli do „degradacije“ i „uništavanja starih slojeva“ koji navodno dokumentuju ranohrišćanske periode od 4. do 6. veka.
Tokom boravka u porti manastira, zabeleženo je i da su pojedini učenici rukama pokazivali nacionalni simbol dvoglavog orla.
Istorijski kontekst i naučne činjenice
Nasuprot ovim tvrdnjama stoje decenije arheoloških istraživanja i međunarodno priznatih istorijskih izvora na osnovu kojih je Pećka Patrijaršija definisana kao jedan od najvažnijih spomenika srpske srednjovekovne kulture, piše Radio Goraždevac.
Pećka Patrijaršija je od sredine 13. veka postala sedište srpskih arhiepiskopa, a kasnije i patrijaraha. Kompleks čine četiri crkve sagrađene u periodu od 13. do 14. veka (Svetih Apostola, Svetog Dimitrija, Bogorodice Odigitrije i Svetog Nikole).
Istorijski je dokumentovano da su ktitori ovih hramova bili srpski crkveni dostojanstvenici, poput arhiepiskopa Arsenija I, Jevstatija II i patrijarha Danila II. Arhitektura crkava pripada raškoj i vizantijskoj školi, koje su karakteristične za srpsku srednjovekovnu umetnost tog doba.
Od 2006. godine, Pećka patrijaršija se nalazi na UNESCO-voj listi svetske baštine kao deo celine „Srednjovekovni spomenici na Kosovu“, gde je jasno definisana kao remek-delo srpsko-vizantijske arhitekture i duhovno središte Srpske pravoslavne crkve.
Naučna javnost ne spori da su mnogi srednjovekovni hramovi na Balkanu podizani na temeljima starijih ranohrišćanskih ili vizantijskih bazilika (što je bio uobičajen proces u istoriji arhitekture), ali to ne menja činjenicu da su postojeći objekti, njihova fresko-dekoracija i namena, neraskidivo vezani za srpsku državu i crkvu iz perioda Nemanjića.
Pećka patrijaršija je danas ne samo staro sedište Srpske pravoslavne crkve nego i mesto gde se čuva značajna umetnička zaostavština, podseća Kim.
O pokušajima revizionizma istorije juče je, podsetimo, na panel diskusiji u Prištini govorio iguman manastira Crna Reka, arhimandrit Andrej koji je upozorio i na druge probleme sa kojima se suočava SPC i srpski narod.
Istoga dana je u Prištini, gradonačelnik Peći Gazmend Muhadžeri govorio o dobrim odnosima sa srpskom zajednicom u opštini Peć a naročito sa sestrinstvom srpskog manastira.
Muhadžeri je podsetio da je prvi kontakt sa sestrinstvom Pećke Patrijaršije uspostavio 2013. godine kada je otišao na sahranu tadašnje igumanije. “Uradio sam nešto što niko nije očekivao. Ja mislim da je kao gradonačelnika Peći moja obaveza da ih posetim, to je bila moja dužnost i onda, kada su videli da sam ja tu prisustvovao, oni su bili iznenađeni”, kaže Muhadžeri istkavši da od tada ima direktne kontakte sa manastirom.
“Uobičajeno ja se najavim kad idem tamo kad imaju neke glavne proslave. Onda me oni pozovu. Ja idem za Božić, za Uskrs i kad imamu neke druge proslave oni me pozovu. Danas nam je proslava i morate da dođete da nas posetite”. Ovo je saradnja sa manastirom, ali smo nastavili sa Goraždevcem i nekim drugim selima gde živi srpska zajendica”, rekao je on tokom panel diskusije.
