Veliki četvrtak, koji se obeležava u okviru Velike, odnosno Strasne sedmice, ima duboko ukorenjeno značenje u hrišćanskoj tradiciji i predstavlja uvod u događaje koji prethode Vaskrsu.
Prema jevanđeljskim zapisima, ovaj dan vezuje se za Tajnu večeru, poslednji obrok koji je Isus Hrist podelio sa svojim učenicima, kada je ustanovljena sveta tajna pričešća. Ujedno, to je i trenutak kada je najavljeno izdaje jednog od apostola, čime započinje niz događaja koji vode ka raspeću.
U teološkom smislu, Veliki četvrtak simbolizuje ljubav, služenje i žrtvu. Poseban naglasak stavlja se na čin poniznosti, koji se ogleda u Hristovom pranju nogu apostolima, što se u mnogim hrišćanskim zajednicama i danas obnavlja kroz obredne prakse.
U večernjim bogosluženjima širom pravoslavnih crkava, vernici slušaju dvanaest odlomaka iz Jevanđelja koji govore o Hristovom stradanju.
Zvona su danas vezana – znak da je radost zamukla do Vaskrsa, a bogosluženja se najavljuju klepalima, tradicionalnim drvenim instrumentima.
Veliki četvrtak je i dan kada se vernici pričešćuju, a u narodu postoji verovanje da se onima koji se na ovaj dan iskreno pokaju i pričeste, opraštaju svi gresi, čak i oni koji su najteži.
Ovo je jedini dan u Velikoj nedelji kada je dozvoljeno korišćenje ulja i vina u ishrani, a u nekim krajevima danas se započinje i farbanje uskršnjih jaja, što simbolično najavljuje dolazak Vaskrsa.
Na Veliki četvrtak se, osim pričešća, posebno ističe važnost dobročinstava prema siromašnima, za koja se, kako kaže verovanje, „beleže na nebu“.
Običaji i verovanja
Narodna tradicija vezana za ovaj dan bogata je običajima i verovanjima. U mnogim krajevima veruje se da je Veliki četvrtak povoljan za početak velikih poslova, dok se posebna pažnja posvećuje čišćenju doma i dvorišta, kao simbolu duhovnog i telesnog pročišćenja.
Pored toga, veruje se da voda na ovaj dan ima posebnu moć, pa se ljudi umivaju ujutru radi zdravlja, dok se u pojedinim sredinama praktikuje i rano ustajanje i boravak u prirodi.
Veliki četvrtak označava početak najtiših dana u godini, koji se provode u molitvi, uzdržanju i pripremi za predstojeći praznik, koji simbolizuje pobedu života nad smrću.
