Uprkos presudi koja je ukinula deo spornog administrativnog uputstva, penzioneri sa osnovnom i prevremenom penzijom i dalje moraju da dokazuju da su živi, dok stručnjaci pozivaju na digitalizaciju i jednako tretiranje svih kategorija.
Oko 165.000 građana, koji ostvaruju pravo na osnovnu starosnu penziju na Kosovu, i dalje su u obavezi da se na svakih šest meseci jave državnim organima kako bi dokazali da su živi, kao uslov za nastavak isplate penzije u iznosu od 150 evra.
Vrhovni sud je pre mesec dana ukinuo pojedine delove jednog administrativnog uputstva, koji su bili u suprotnosti sa Zakonom o penzijskim šemama, a koje se finansiraju iz kosovskog budžeta.
Odluka Vrhovnog suda oslobodila je pojedine kategorije penzionera ove obaveze, ali je i dalje zadržala obavezu za penzionere, koji primaju osnovnu starosnu penziju i prevremene penzije, što je podstaklo reakcije i debate o nejednakom tretmanu i administrativnom opterećenju najugroženijih kategorija.
Za FrontOnline, poznavaoci ekonomskih i finansijskih pitanja ocenili su da ova praksa predstavlja nepotrebno administrativno opterećenje, nejednak tretman penzionera i da zahteva rešenje.
Sekretar penzionera: Nije pravedno da jedan penzioner mora da se javlja, a drugi ne
Sekretar Udruženja penzionera, Šerif Kastrati, izjavio je da su u procesu obavezivanja penzionera na javljanje učinjene zakonske povrede, naglašavajući da su putem administrativnog uputstva uvedene obaveze koje nisu bile u skladu sa zakonom.
„Ovde su učinjene zakonske povrede, jer je putem administrativnog uputstva predviđeno da se pojedine kategorije penzionera javljaju na svakih šest meseci, što je bilo u suprotnosti sa zakonom“, izjavio je Kastrati.
On je dodao da je ovo pitanje završilo pred Vrhovnim sudom nakon žalbe jednog građanina, što je rezultiralo ukidanjem pomenutog administrativnog uputstva.
Prema Kastratiju, iako važeći zakon predviđa da pojedine kategorije, odnosno korisnici osnovne i prevremene penzije i dalje imaju obavezu javljanja, ovo pitanje treba ponovo razmotriti u Skupštini, jer je trenutna praksa nehumana i diskriminatorska.
Bivši zamenik ministra finansija: Obaveza da se penzioneri javljaju na svakih šest meseci je nepravedna i bolna
Bivši zamenik guvernera Centralne banke Kosova i bivši zamenik ministra finansija, Fatmir Gaši, ocenio je kao nepravednu i bolnu praksu obavezivanja penzionera da se na svakih šest meseci javljaju kako bi dokazali da su živi.
„Mislim da je potpuno nepravedno i, iznad svega, veoma bolno da se ljudi u poodmakloj starosti primoravaju da se javljaju na svakih šest meseci kako bi dokazali da su živi, u vreme kada postoje brojne digitalne mogućnosti“, izjavio je Gaši.
On je naglasio da Kosovo poseduje institucionalne mehanizme za verifikaciju slučajeva smrti, bez potrebe za fizičkim javljanjem penzionera.
„Svaka osoba koja premine mora biti sahranjena i svaka sahrana se registruje. Ti podaci se automatski evidentiraju i dostupni su institucijama, stoga nema potrebe da se penzioneri javljaju“, smatra bivši zamenik ministra.
Prema Gašiju, ovo pitanje treba rešiti potpunom digitalizacijom javnih usluga, jer je, kako kaže, ono što se dešava sramota za penzionere.
Bivši zamenik ministra je ocenio da je trenutna procedura gruba, besmislena i degradirajuća za penzionere.
„Ovaj način je jedan od najgrubljih, besmislenih i ponižavajućih. Umesto da penzioneri uživaju zasluženi mir, oni su primorani da se maltretiraju“, rekao je Gaši.
Belaća: Penzioneri sa osnovnom penzijom ne treba da se javljaju na svakih šest meseci, sve penzione kategorije treba da se tretiraju jednako
Poznavalac ekonomskih pitanja Jakup Belaća, rekao je da odluku Vrhovnog suda treba u potpunosti poštovati, posebno kada je reč o penzionerima, koji primaju osnovnu penziju od 150 evra.
„Odluka Vrhovnog suda mora se poštovati, kako penzioneri sa osnovnom penzijom od 150 evra ne bi bili primorani da se javljaju na svakih šest meseci i da nemaju dodatno administrativno opterećenje“, izjavio je Beljaća.
Prema njegovim rečima, institucije treba da pronađu alternativne mehanizme nadzora i kontrole, koji bi fizičko, periodično javljanje penzionera učinili nepotrebnim.
Belaća je dodao da jednakost pred zakonom mora biti osnovni princip, budući da se sve penzione kategorije finansiraju iz budžeta Kosova.
Na kraju je zatražio povećanje penzija, naglasivši da su troškovi života značajno porasli.
„Treba nastaviti sa povećanjem ovih penzionih kategorija, jer su inflacija i rast cena visoki, a troškovi života postali su neizdrživi“, zaključio je Belaća.
Podsetimo, u decembru prošle godine Vrhovni sud Kosova usvojio je tužbu protiv Ministarstva finansija, rada i transfera i proglasio nezakonitim ključne odredbe Administrativnog uputstva, koje su omogućavale obustavu penzija zbog neprijavljivanja.
Odluka Vrhovnog suda Kosova, kojom su poništene ključne odredbe Administrativnog uputstva o obustavi penzija, donosi značajne promene za penzionere, pre svega veću pravnu sigurnost i zaštitu od automatskog prekida isplate penzije zbog administrativnih propusta.
Sud je proglasio nezakonitim odredbe koje su omogućavale da se penzija obustavi samo zbog neprijavljivanja, uz obrazloženje da „odredbe kojima se predviđaju posledice po penzionere, kao što je obustava penzije, nisu u skladu sa zakonom i kao takve su nezakonite“.
